X
تبلیغات
دنیای کودک تبریز - خواب کودک

خواب  کودک

دکتر نسرین براهنی
متخصص کودکان ونوزادان


کی کجا می خوابه؟

 

این مسئله که فرزندتان کجا بخوابد به شما بستگی دارد و هر تصمیمی مزایا و معایب خاص خود را دارد. نوزاد می‌تواند در اتاق خواب شما یا  اتاق خودش، بر روی تخت شما و یا تخت خودش بخوابد. فراموش نکنید که در مواقعی که شما یا همسرتان خیلی خسته هستید و یا در اثر مصرف داروی خاصی دچار خواب آلودگی شده‌اید نباید نوزادتان را با خود بخوابانید. کودک شما ممکن است  همزمان با بزرگتر شدن، از روشی به روش دیگر تغییر سلیقه دهد.

بیشتر پدر و مادرها دوست دارند که نوزاد مخصوصا اگر شیرمادرخوار باشد، در هفته‌های اول پس از تولد در همان اتاق خودشان بخوابد. چرا که در این صورت نوزاد می‌تواند بدون آشفتگی خواب خود و پدر و مادر در تمام طول شب شیر بخورد. زمانی که فواصل تغذیه نوزاد بیشتر می‌شود، می‌توان او را در اتاق خودش خواباند و برای اطمینان بیشتر می‌توان وسایل سمعی نیز در اتاق او قرار داد.

از معایب هم اتاقی نوزاد با شما این است که نوزادان معمولا هنگام خواب پرسروصدا هستند و این کار باعث بی‌خوابی شما می‌شود. حتی اگر نوزادتان در اتاق شما ولی روی تخت خودش نیز باشد بزودی بلافاصله پس از بیدار شدن متوجه می‌شود که شما نیز در همان اتاق‌ هستید و این امر موجب می‌شود که نادیده گرفتن گریه‌های او غیرممکن شود. تصمیم‌گیری برای تعیین مقطع زمانی خاص در مورد جدا کردن اتاق کودک، کار دشواری است و شما می‌توانید این کار را برای زمانی برنامه‌ریزی کنید که فواصل تغذیه او هر چهار ساعت شده است و نتیجه این کار را ملاحظه کنید.

همان‌طور که ذکر شد بیشتر مادرانی که نوزادشان را با شیر خود تغذیه می‌کنند، ترجیح می‌دهند که در هفته‌های اول تولد برای راحتی بیشتر نوزاد و استراحت خودشان، نوزاد را با خود بخوابانند. با این حال اگر شما بعد از هفته‌های اول نیز فرزندتان را با خود بخوابانید، باید خودتان را  آماده کنید که تا چندین سال تختخواب خود را با فرزندتان شریک شوید. هنگامی که فرزندتان یاد می‌گیرد که تختخواب شما را به عنوان محل خواب خود بشناسد که این کار احتمالا در طول سه ماه اول زندگی صورت می‌گیرد، جدا کردن و قانع کردن او برای خوابیدن در جای دیگر کار بسیار دشواری خواهد بود. هر اندازه که خوابیدن کودک با شما طولانی‌تر شود، عادت دادن او به تختخواب خودش دشوارتر خواهد بود. در صورت عدم موافقت همسرتان با خوابیدن کودک در کنار شما، تداوم این کار موجب بروز تنش در روابط شما می‌شود.

 

 

 

چگونه فرزندتان را بخوابانید؟

 

در اینجا دو سوال اساسی در مورد خواب کودک وجود دارد. اولین سوال این است که چگونه می‌توان کودک را عادت داد که بخودی خود بخوابد؟ و سوال دوم این است که کودک در طول شب چند ساعت می‌تواند بطور متوالی بخوابد؟ خوابیدن مهارتی است که کودک می‌آموزد و در این مورد می‌توان آموزش‌های زیادی داد ولی برای کمک به تداوم خواب کودک در طول شب، کار چندانی نمی‌توان انجام داد. علاوه بر این در طول ماه اول، نحوه خواب کودک تا حدودی به تغذیه او با شیر مادر و یا شیر خشک بستگی دارد چرا که کودکان شیرمادرخوار دفعات بیشتری برای شیر خوردن بیدار می‌شوند. (به جدول مراجعه فرمایید.)

یادگیری نحوه به خواب رفتن در برخی از شیرخواران آسان‌تر از دیگر شیرخواران صورت می‌گیرد. نوزادان عادات خوب و بد را فوق العاده سریع یاد می‌گیرند ولی این عادات را می‌توان تغییر داد. نکته اساسی این است که آموزش‌های مربوط به خوابیدن فرزندتان بایستی مداوم و پیوسته باشد و بخاطر داشته باشید که هر اندازه زمان طولانی‌تری عادت‌های کودک به حال خود رها کنید، تغییر آنها دشوارتر خواهد بود. ممکن است لازم باشد که کودک قبل از بخواب رفتن، ابتدا گریه کند اما نگران نباشید این کار بخشی از روند آموزشی است.

 

اهمیت برنامه روزانه زمان خواب

 

بسیاری از متخصصین خواب معتقدند که آموزش بخواب رفتن به نوزاد کمک می‌کند تا برنامه روزانه زمان خواب را برقرار کند‌. این آموزش کودک را قادر می سازد تا نشانه‌هایی را تشخیص دهد که به او نشان می‌دهند که زمان خواب (چرت روز یا خواب شب) فرا رسیده است. برقراری برنامه روزانه خواب برای نوزاد هرگز زود نیست حتی اگر تلاش‌های شما در حوالی سه ماهگی ظاهر شوند.

هدف از برقراری برنامه روزانه، علاوه بر ارائه نشانه‌هایی به کودک دال بر فرا رسیدن زمان خواب، آرام کردن و کمک به تخلیه باد شکم وی نیز می‌باشد. سعی کنید فرزندتان را حمام کنید و لباس‌هایی بجز آنچه هنگام روز بر تن داشت به او بپوشانید. کودک را در همان اتاقی که می‌خوابد شیر دهید (که باید روشنایی ضعیفی داشته باشد)، او را محکم در آغوش بگیرید و در تختخوابش قرار دهید. در انجام مراحل فوق معطل نشوید. کل این روند از حمام کردن تا خواباندن نباید بیش از 45 دقیقه طول بکشد.

 

برقراری آرامش زمان خواب  

 

برخی از والدین دوست دارند که بعد از حمام کردن به صورت بخشی از برنامه روزانه، فرزندشان را با روغن ماساژ دهند. اکثر پدر و مادرها متوجه می‌شوند که کودک با بوی آشنای یک پارچه نرم که هنگام تغذیه استفاده می‌شود یا با اسباب‌بازی خاصی آرام می‌شوند. برخی دیگر متوجه می‌شوند که پستانک برای بخواب رفتن فرزندشان مفید است. کاری که شما باید از آن اجتناب کنید این است که در انتهای روز با کودک بازی و او را تحریک کنید. بخش نهایی برنامه روزانه این است که فرزند شما باید هنگام گذاشتن وی در رختخواب بیدار باشد تا بتواند این علامت اصلی خوابیدن را بشناسد.

کودکی که قبلا در جای دیگری بخواب رفته است اگر در تخت خود بیدار شود ممکن است وحشت‌زده شود چرا که نمی‌تواند بلافاصله محلی را که در آنجاست، بشناسد. بنابراین اگرچه خواباندن کودک در خارج از تختخواب در هفته های اول کار خوبی است ولی با بزرگ‌تر شدن وی بایستی از این کار خودداری کنید تاتبدیل به عادت نشود.

 

طرح خواب شیرخواران

 

6هفته اول

6هفته تا 3 ماهگی

3-6 ماهگی

6ماه و بعد از آن

تا 6 هفتگی شیرخوار فقط 6-8 ساعت در طول روز بیدار خواهد بود. از آنجا که مغز او هنوز تکامل کافی برای تشخیص روز و شب ندارد، خواب شیرخوار بطور تصادفی بین روز و شب صورت می گیرد .

شیرخوار کمتر می‌خوابد، خواب وی در طول روز کمتر شده و مدت خواب شبانه او طولانی‌تر می‌شود. ساعت بدن وی به آهستگی تنظیم می‌شود .

در اکثر شیرخواران روز و شب تنظیم شده است. فواصل تغذیه 4 ساعت می‌شود .

شیرخوار 6 ساعت و بیشتر می‌خوابد. از 6 ماهگی به بعد کودکان معمولا نیاز به تغذیه شبانه ندارند. اگر شیرخوار شما در طول شب برای تغذیه بیدار شود، سعی کنید فقط چند جرعه آب یا شیر رقیق شده به او بدهید و او را تشویق کنید که بلافاصله به تختخواب خود برگردد.

رعایت نکات زیر هنگام خواباندن شیرخوار توصیه می‌شود:

·         هنگام خواب شیرخوار را به پشت و ترجیحا به پهلو بخوابانید . هرگز او را بر روی شکم نخوابانید.

·         شیرخوار را بیش از حد نپوشانید.

·         اتاق شیرخوار را بیش از حد گرم نکنید. 18-20 درجه سانتیگراد دمای مناسبی است.

·         از ملافه و پتوهای کتانی استفاده کنید.

·         هرگز در اتاق کودک سیگار نکشید.

·         اگر خسته یا خواب آلوده هستید، با شیرخوار روی یک تخت نخوابید.

·         کودک را طوری روی تخت قرار دهید که مابین پای او و قسمت انتهایی تخت فاصله‌ای وجود نداشته باشد چرا که در غیر این صورت دراثر حرکات بدن ممکن است سر شیرخوار زیر لحاف یا پتو قرار گیرد.

پرسش و پاسخ‌هایی در مورد خواب

Ø      چه زمانی می‌توانم انتظار داشته باشم که فرزندم سرتاسر شب را بخوابد؟

بعضی از شیرخواران که با شیشه تغذیه می‌شوند ممکن است از 4-6 هفتگی به مدت 6 ساعت در شب که همان خواب تمام طول شب نامیده می‌شود، بخوابند ولی اکثر کودکان شیشه خوار یا شیرمادرخوار تا سه ماهگی تا این حد نمی‌خوابند. تنظیم برنامه روزانه خواب در هفته‌های اول سرانجام منجر به شناخت علایم و نشانه‌های خواب در کودک شما خواهد شد.

Ø      چرا  شیرخوار 6 ماهه من هنوز در طول شب شیر می‌خورد؟

مطمئن شوید فرزندتان در طول روز به حد کافی تغذیه می‌شود و آخرین وعده غذا و شیر او فاصله زیادی با زمان خواب شیرخوار نداشته و بیشتر از 2 ساعت نباشد. شیر نباید جایگزین وعده شام شود و فقط باید به عنوان پر کردن معده و آرام کردن وی داده شود. اگر فرزندتان برای شیر خوردن بیدار می‌شود ممکن است بیشتر از روی عادت باشد تا گرسنگی واقعی. سعی کنید شیر او را بتدریج با آب رقیق کنید یا در صورت تغذیه از شیر مادر بجای آن آب داده و یا شیر را بدوشید و با آب رقیق کنید. این شیر را باید همسر شما به شیرخوار بدهد تا کودک بداند که سینه شما برای مکیدن وجود ندارد.

Ø      چرا من نمی‌توانم فرزند 6 ماهه‌ام را که شب بیدار می‌شود، آرام کنم؟

اگر فرزند شما برای آرام شدن نیاز دارد که مدت زمان زیادی در بغل شما و یا در تخت شما باشد، سعی کنید که با حرف زدن و نوازش کردن او را قانع کنید. از بلند کردن کودک اجتناب کنید و حدالامکان او را کمتر تحریک کنید (چراغ را روشن نکنید یا روشنایی ضعیفی فراهم کنید).

گاهی "گریه تحت کنترل" کودک اشکالی ندارد ( رجوع به مطالب بعدی ). در غیر این صورت خیلی زود متوجه می‌شود که می‌تواند با استفاده از گریه کردن، مدت طولانی در آغوش شما یا پدر باشد و حتی این امکان را پیدا کند که در تخت شما بخوابد. در صورت ادامه این کار گریه کردن بصورت عادتی برای کودک در می‌آید. هر چقدر فرزند شما بزرگتر باشد، ترک عادت بیدار شدن و گریه کردن مدت بیشتری طول می‌کشد.

Ø      "گریه تحت کنترل" چیست؟

این روش برای آرام کردن کودکانی بکار می‌رود که در تخت خودشان می‌خوابند و فقط باید در مورد شیرخواران  بالای 6 ماه بکار رود. در این روش شما اجازه می‌دهید تا کودک ابتدا تا 5 دقیقه گریه کند، سپس نزد او رفته و با حرف زدن و نوازش سعی می‌کنید تا او را آرام کنید ولی هرگز او را از روی تخت بلند نمی‌کنید. این روند را ادامه دهید و بتدریج فواصل بین گریه و نزد کودک رفتن را طولانی‌تر کرده و به 10 ، 15 و 20 دقیقه برسانید تا زمانی که کودک بخودی خود بخوابد. این روش می‌تواند ناراحت کننده باشد و هر چه کودک بزرگ‌تر باشد، تاثیرپذیری آن کندتر خواهد بود. با این حال اگر شما مصمم و مداوم باشید، این روش نهایتا موثر واقع شده و کودک شما یک بار و برای همیشه یاد می‌گیرد تا بخودی خود بخوابد.

Ø      چرا فرزندم در طول روز بد می‌خوابد؟

شیرخواران برنامه روزانه را دوست دارند و اگر شما برای طول روز خود برنامه ریزی کنید، فرزندتان می‌تواند نشانه‌های زمان فرا رسیدن خواب را یاد بگیرد. ممکن است فرزندتان مانند خواب شبانه، گاهی گریه‌های تحت کنترل داشته باشد. سعی کنید تا حداقل یکی از خواب‌های روزانه کودک در یک تخت و یک زمان مشخص باشد. اگر فرزندتان در ساعت‌های مختلف و زمانی که خارج از منزل هستید و در ماشین بخوابد، نخواهد توانست نشانه‌های خوابیدن روزانه بر روی تخت را یاد بگیرد. علاوه بر این اگر فرزندتان در طول روز بحد کافی نخوابد، خوابیدن شبانه نیز دشوارتر خواهد شد. هر چند که این موضوع ممکن است در وهله اول متناقض به نظر برسد ولی آرام کردن و خواباندن  شبانه کودکی که از فرط خستگی طول روز ناراحت و عصبانی شده است، می‌تواند کار دشواری باشد.